ECB haalt grote bazooka niet uit de kast

(GPD) – De financiële markten hebben donderdag heftig gereageerd op een opmerking van ECB-president Mario Draghi, die verklaarde dat de Europese Centrale Bank ‘alles zal doen wat nodig is’ om de euro te redden. De opluchting op de financiële markten hield tevens verband met een opmerking, woensdag, van het Oostenrijkse ECB-bestuurslid Ewald Nowotny, dat er ‘argumenten pro’ zijn om de Europese noodfondsen ESFS en ESM een bankvergunning te geven, zodat ze bij de ECB kunnen lenen. Daarmee zouden de fondsen een veel grotere slagkracht kunnen krijgen om landen als Spanje en Italië te ondersteunen.

Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan de universiteit van Tilburg, betitelt dat als ‘nonsens’. ,,Een bankvergunning voor het noodfonds is out of the question. Het is verboden, want het Verdrag van Maastricht staat het niet toe.” Beleggers gaan er blijkbaar vanuit dat de ECB eindelijk de grote bazooka uit de kast haalt, denkt Eijffinger. Maar dat is volgens hem een misverstand.

Eijffinger voorspelt dat Draghi een meerderheid in de ECB-bestuursraad krijgt voor een herstart van het programma om staatsobligaties van probleemlanden op te kopen, om zodoende de rente te drukken. De ECB startte dit programma in 2011, en was vooral in de zomer van dat jaar heel actief in de markt toen de zuidelijke rentes sterk stegen.

Door opnieuw Spaanse en Italiaanse staatsobligaties te kopen, drukt de ECB de rentes van deze landen totdat op 12 september duidelijk is of het Duitse Hooggerechtshof groen licht geeft voor de Duitse bijdrage aan het permanente Europese noodfonds, het ESM. Zonder Duitse deelname kan er geen sprake van zijn van de oprichting van het noodfonds.

,,Het gaat dus om een tijdelijke maatregel van de ECB,” voorziet Eijffinger. Hij denkt dat Draghi daarna opnieuw veel liquiditeit beschikbaar zal stellen om de banken in de eurozone ertoe aan te zetten om weer kredieten te gaan verlenen. Eind vorig jaar en begin dit jaar pompte de ECB in twee ronden in totaal duizend miljard euro in het bankensysteem, maar dit bracht de kredietverlening toen niet op gang.

Volgens Eijffinger zal de ECB ditmaal het voorbeeld volgen van de Bank of England, en een veel ruimer beleid voeren bij het accepteren van onderpand. Bankleningen aan het midden- en kleinbedrijf en hypotheekleningen worden nu door de ECB maar in zeer beperkte mate geaccepteerd als onderpand om geld aan de banken ter beschikking te stellen. ,,De kredietverlening moet op gang komen, en dat is waar Draghi op doelt als hij zegt dat zijn monetaire beleid nu niet goed kan werken. Daarbij zoekt Draghi inderdaad wel de randen op van wat de ECB volgens haar mandaat mag doen.”

De ECB kan ook de banken meer ontmoedigen om hun overtollige middelen bij de ECB te stallen. Het zou slim zijn om de depositorente die de ECB biedt voor kapitaal dat de banken er een nacht stallen, negatief te maken, meent Eijffinger. Het kost de banken dan geld om het bij de ECB onder te brengen. ,,Je geeft de banken zo een duwtje om weer meer geld aan elkaar uit te lenen, zodat de interbancaire geldmarkt weer op gang komt. Voor economisch herstel is het zaak dat de interbancaire geldmarkt weer in beweging raakt.”

(© GPD, auteur Maurice Wilbrink, bewerkt door webmaster).